Met Kerst kreeg ik van mijn zoon het boek “HET 50+ BREIN” van de Tilburgse hoogleraar Professor dr. Sitskoorn. Niet dat mijn zoon zich zorgen maakt hoor. Hij weet dat ik actief in het leven sta en hij gaf het me omdat hij weet dat ik me erg voor het onderwerp interesseer. Het onderwerp “vitaal ouder worden” is mij niet helemaal onbekend, maar door dit boek te lezen heb ik er weer een aantal inzichten bij en enkele van mijn iets oudere inzichten zijn gerevitaliseerd. Ook kan ik constateren dat ik op de goede weg ben met een aantal van mijn activiteiten.

In haar boek beschrijf mevrouw Sitskoorn wat er verandert in de hersenen bij het ouder worden. In tegenstelling tot wat er vaak wordt aangenomen is het niet zo dat het brein alleen maar achteruit gaat. Wel is het zo dat ouderen langzamer gaan reageren, maar daar staat tegenover dat ze meer ervaring hebben en mede in verband hiermee meer overzicht. Ook de prefrontale cortex blijft zijn deuntje goed meespelen bij senioren, wat handig is bij planning.

De hersenen bepalen hoe ik me voel, wat ik denk, wat ik doe en hoe ik me ontwikkel. Omgekeerd is het zo dat wat ik doe en wat ik waarneem mede de structuur en de werking van de hersenen bepaalt. Mevrouw Sitskoorn noemt de hersenen een open systeem dat mede gevormd wordt door de informatie die binnen komt. Onder invloed van datgene waaraan ik me bloot stel en waaraan ik bloot gesteld word, komen er nieuwe hersencellen bij. Mijn nieuwe hersencellen hebben uitlopers die informatie ontvangen en uitlopers die informatie overdragen naar andere cellen. Tussen die cellen en uitlopers worden nieuwe verbindingen gemaakt. Daarbij worden verbindingen in de hersenen die regelmatig gebruikt worden, omdat ik vaak aan dezelfde informatie word bloot gesteld of vaak hetzelfde doe, sterker. Verbindingen die ik niet (meer) gebruikt worden zwakker of verdwijnen helemaal. Al deze processen bepalen hoe mijn hersenen zich vormen en hoe mijn hersenen werken. Hoe mijn hersenen zich vormen en werken bepaalt weer wie ik ben. Daarmee beïnvloed ik mijn omgeving of ik kies bijvoorbeeld voor een andere omgeving. Dat heeft vervolgens weer invloed op mijn hersenen, enzovoorts.

Wie denkt in stereotyperingen over het ouder worden, zal dus ook sneller echt oud worden. Wie zich er van bewust is dat hij door de juiste keuzes te maken jong kan blijven zal ook langer jong blijven. Ook hier is natuurlijk onderzoek naar gedaan. Het is zelfs gebleken dat mensen die op jongere leeftijd zeer negatieve stereotypische gedachten over ouderen hadden, een grotere kans hebben op hartziekten als ze zelf oud zijn.

In het hoofdstuk “Comfortzone” beschrijft mevrouw Sitskoorn het verzet dat in mensen opwelt als ze worden uitgedaagd nieuwe dingen te doen. Vaste gewoontes zijn heel krachtig en voelen veilig, maar nieuwe dingen doen is goed voor de hersenen. Vaak is er angst om iets nieuws te doen en verzinnen mensen dan oneigenlijke redenen om niet te hoeven. Een van de vaak gebruikte smoezen is “geen tijd” of “te druk”. Als er zich iets nieuws aan dient ontstaan er negatieve gevoelens en het in de schulp kruipen – in de comfortzone – biedt schijnveiligheid. Steeds hetzelfde doen en het zelfde voelen versterkt voortdurend de paden in de hersenen die aan dit gedrag ten grondslag liggen. Het vergemakkelijkt daardoor continuering van vaste patronen in denken en voelen.

Mevrouw Sitskoorn adviseert de lezer na te gaan welk gedrag hij of zij vertoont bij het overschrijden van de grenzen van de comfortzone. Stil worden of overschreeuwen? Vluchten in smoezen, zoals te druk of te oud? Mensen die nieuwe dingen ondernemen bespotten? Heel hard aan het werk gaan met vaste klussen?

Als u weet, schrijft mevrouw Sitskoorn, wat uw reactie is op dingen die buiten uw comfortzone liggen, kan dat heel inzichtelijk zijn. U kunt de reactie dan namelijk leren herkennen voor wat die is: gewoon een beetje angst, een beetje weerstand tegen iets nieuws. Die gevoelens zijn namelijk niet alleen maar negatief. Ze vertellen u ook iets positiefs, namelijk: nieuwe ervaring in het verschiet! Nieuwe kansen om te proeven, te ruiken, te zien en te voelen. Maar we moeten die kansen juist grijpen. We moeten ontdekken en ons ontwikkelen en daardoor nieuwe verbindingen binnen en buiten ons hoofd maken.

Dit is slechts een greep uit de rijke tekst die mevrouw Sitskoorn ons biedt in haar boek HET 50+ BREIN. Het is een boek dat zich zeker leent voor herlezing. Een aanrader!